معرفی موضوع این قسمت
سلام، من رضا صفیخانیام و اینجا پادکست گایتون هال است.
در این قسمت، مقالهای درباره تأثیر تمرین سنگنوردی همراه با محدودیت جریان خون بر فاکتور رشد اندوتلیال عروقی و هورمون رشد را بررسی میکنیم.
عنوان این مقاله پژوهشی چنین است:
«مقایسه تأثیر چهار هفته تمرین سنگنوردی با و بدون محدودیت جریان خون بر میزان فاکتور رشد اندوتلیال عروقی و هورمون رشد سنگنوردان نخبه»
پژوهشگران این مطالعه عبارتاند از:
- منصور آقایی
- جواد وکیلی
- رامین امیرساسان
این مقاله در تاریخ ۲۸ تیر ۱۳۹۹ بهصورت آنلاین منتشر شده است.
جا دارد اشاره کنم که آقای منصور آقایی از قهرمانان قدیمی سنگنوردی و از مربیان برتر ایران هستند.
روش انجام پژوهش
این مطالعه نیمهتجربی روی ۲۶ سنگنورد نخبه انجام شد. شرکتکنندگان بین ۲۵ تا ۳۰ سال سن داشتند، درصد چربی بدن آنها بین ۸ تا ۱۴ درصد بود و حداقل چهار سال سابقه تمرینی داشتند.
سنگنوردان به دو گروه تقسیم شدند:
- گروه تمرین با محدودیت جریان خون
- گروه تمرین بدون محدودیت جریان خون
برنامه تمرینی هر دو گروه به مدت چهار هفته و در سه جلسه تمرینی در هفته اجرا شد. شدت فعالیت نیز بین ۶۰ تا ۸۰ درصد توانایی برنامهریزیشده بود.
محدودیت جریان خون چیست؟
تمرین کاتسو یا تمرین با محدودیت جریان خون که با نام انگلیسی Blood Flow Restriction و بهاختصار BFR شناخته میشود، روشی تمرینی است که در آن جریان خون اندام بهصورت کنترلشده محدود میشود.
این روش نخستینبار در دهه ۱۹۶۰ میلادی توسط پروفسور یوشیاکی ساتو در ژاپن مورد توجه قرار گرفت.
داستان شکلگیری ایده این تمرین جالب است. یوشیاکی ساتو در یک مراسم مذهبی در ژاپن برای مدت طولانی به حالت دوزانو نشسته بود. پس از پایان مراسم، متوجه شد احساسی که در عضلات ساق پایش دارد، شبیه احساسی است که بعد از تمریندادن این عضلات تجربه میکند.
این اتفاق باعث شد به این موضوع فکر کند که اگر وزن بدن بتواند جریان خون اندام را محدود کند، ممکن است شرایطی شبیه به تمرین عضلانی به وجود بیاید. به بیان دیگر، شاید بتوان با اعمال نیرویی با شدت کمتر، بعضی از آثار یک تمرین شدیدتر را شبیهسازی کرد.
پس از سالها تحقیق و توسعه، کافهای کاتسو به تجهیزاتی تبدیل شدند که امروزه در تمرینات محدودیت جریان خون مورد استفاده قرار میگیرند.
کاف محدودکننده جریان خون چگونه استفاده میشود؟
کاف محدودکننده جریان خون از نظر ظاهری به تورنیکههایی شباهت دارد که در محیطهای پزشکی به کار میروند. تورنیکه در پزشکی برای محدودکردن جریان خون در قسمت بالاتر از ناحیهای استفاده میشود که دچار خونریزی شدید شده است.
البته هدف، نحوه استفاده و میزان فشار در تمرین BFR باید بهصورت تخصصی تعیین شود و نباید کاربرد پزشکی تورنیکه را با اجرای تمرین محدودیت جریان خون یکسان دانست.
برای تمرین اندام فوقانی، کاف در بخش پروگزیمال بازو بسته میشود؛ یعنی اگر سادهتر بگوییم، در قسمت بالایی بازو و چند سانتیمتر پایینتر از زیر بغل قرار میگیرد.
برای تمرین اندام تحتانی نیز کاف در بخش پروگزیمال ران، یعنی قسمت بالایی ران، بسته میشود.
اندازهگیری فاکتور رشد عروقی و هورمون رشد
برای تعیین سطح فاکتور رشد اندوتلیال عروقی و هورمون رشد، در دو مرحله از شرکتکنندگان خونگیری شد:
- یکبار در حالت پایه و پیش از اجرای پروتکل تمرینی
- یکبار ۲۴ ساعت پس از پایان پروتکل تمرینی
در این پژوهش، دو شاخص اصلی بررسی شدند: فاکتور رشد اندوتلیال عروقی و هورمون رشد.
فاکتور رشد اندوتلیال عروقی چیست؟
فاکتور رشد اندوتلیال عروقی که با نام انگلیسی Vascular Endothelial Growth Factor و مخفف VEGF شناخته میشود، یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر رگزایی است.
رگزایی به فرایند تشکیل عروق خونی جدید گفته میشود. VEGF بهخصوص در شرایط هیپوکسی، یعنی زمانی که اکسیژن موجود در بافت کاهش پیدا میکند، فعال میشود.
محدودیت کنترلشده جریان خون میتواند محیطی با اکسیژن کمتر در عضله ایجاد کند و از این طریق، پاسخهای فیزیولوژیک مرتبط با رگزایی را تحت تأثیر قرار دهد.
هورمون رشد چیست؟
GH مخفف Growth Hormone یا هورمون رشد است. این هورمون در فرایندهای مختلف بدن، از جمله رشد بافتها و پاسخهای مرتبط با تمرین، نقش دارد.
در این مطالعه، پژوهشگران بررسی کردند که آیا چهار هفته تمرین سنگنوردی با محدودیت جریان خون میتواند سطح پایه این هورمون را تغییر دهد یا خیر.
نتایج پژوهش
نتایج نشان داد که پس از چهار هفته تمرین سنگنوردی با محدودیت جریان خون، سطح پایه فاکتور رشد اندوتلیال عروقی یا VEGF و هورمون رشد یا GH بهطور معناداری افزایش پیدا کرده است.
در مقابل، سطح پایه VEGF و GH در گروهی که تمرینات سنگنوردی را بدون محدودیت جریان خون انجام داده بود، تغییر معناداری نشان نداد.
بر اساس نتایج این مطالعه، تمرین سنگنوردی همراه با محدودیت جریان خون میتواند به افزایش ترشح فاکتور مرتبط با رگزایی و هورمون رشد کمک کند.
اهمیت نتایج برای سنگنوردان
سنگنوردی به قدرت، استقامت عضلانی و توانایی حفظ عملکرد عضلات، بهویژه در اندام فوقانی، نیاز دارد. به همین دلیل، روشهای تمرینی مؤثر بر سازگاریهای عضلانی و عروقی میتوانند برای سنگنوردان اهمیت داشته باشند.
نتایج این پژوهش نشان میدهد که اضافهکردن محدودیت جریان خون به برنامه تمرینی سنگنوردان نخبه ممکن است بعضی از پاسخهای فیزیولوژیک مرتبط با تمرین را افزایش دهد.
بااینحال، این نتایج به این معنا نیست که تمام سنگنوردان میتوانند بدون ارزیابی تخصصی از این روش استفاده کنند. برنامه تمرینی، میزان فشار کاف، مدت انسداد، محل قرارگیری کاف و شرایط جسمانی ورزشکار باید بهدقت بررسی شوند.
هشدار درباره اجرای خودسرانه تمرین BFR
در پایان باید تأکید کنم که تمرینات کاتسو یا BFR همانقدر که میتوانند به پیشرفت ورزشکار کمک کنند، در صورت برنامهریزی و اجرای نادرست ممکن است خطرناک باشند.
اگر این تمرینها زیر نظر فرد متخصص طراحی و اجرا نشوند، احتمال ایجاد آسیبهای جدی وجود دارد. استفاده از شریانبندها یا کشهایی که برای تزریق وریدی طراحی شدهاند، جایگزین مناسبی برای کاف تخصصی BFR نیست.
گاهی در سالنهای ورزشی یا فضای مجازی میبینیم که بعضی از ورزشکاران یک کش یا کاف را بدون اندازهگیری فشار مناسب دور بازوی خود میبندند و انتظار دارند به نتیجه مطلوبی برسند. این روش نادرست است و میتواند سلامت ورزشکار را به خطر بیندازد.
تمرین با محدودیت جریان خون صرفاً به معنای بستن محکم یک کش دور دست یا پا نیست. فشار باید متناسب با شرایط فرد، اندام مورد تمرین و فشار انسداد عروقی تنظیم شود.
بنابراین، تمرین BFR را خودسرانه و با تجهیزات غیراستاندارد انجام ندهید. به خاطر داشته باشید که هیچچیز ارزشمندتر از سلامتی شما نیست.
جمعبندی
در این پژوهش، ۲۶ سنگنورد نخبه به مدت چهار هفته در دو گروه با محدودیت جریان خون و بدون محدودیت جریان خون تمرین کردند.
نتایج نشان داد که سطح پایه فاکتور رشد اندوتلیال عروقی و هورمون رشد در گروه تمرین با محدودیت جریان خون بهطور معناداری افزایش یافت؛ اما در گروه تمرین بدون محدودیت جریان خون تغییر معناداری مشاهده نشد.
بر این اساس، تمرین سنگنوردی همراه با محدودیت جریان خون ممکن است پاسخ بعضی از عوامل مرتبط با رگزایی و رشد را تقویت کند. بااینحال، اجرای این روش به تجهیزات مناسب، تعیین دقیق فشار و نظارت فرد متخصص نیاز دارد.
مشخصات مقاله پژوهشی
عنوان مقاله:
«مقایسه تأثیر چهار هفته تمرین سنگنوردی با و بدون محدودیت جریان خون بر میزان فاکتور رشد اندوتلیال عروق و هورمون رشد سنگنوردان نخبه»
پژوهشگران:
- منصور آقایی
- جواد وکیلی
- رامین امیرساسان
محل انتشار:
مجله پزشکی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تبریز
تاریخ انتشار آنلاین:
۲۸ تیر ۱۳۹۹
سخن پایانی
ممنونم که تا پایان این اپیزود همراه من بودید.
اگر از این قسمت خوشتان آمده است، لطفاً آن را با دوستانتان به اشتراک بگذارید.
امیدوارم همیشه سلامت باشید و ورزش بخشی از عادتهای روزانهتان باشد.
من رضا صفیخانیام و اینجا گایتون هال است.
