کتی تازه آزمون مربیگری فوتبال را گذرانده بود که سمتی در آموزش و مربیگری یک دبیرستان محلی به او پیشنهاد شد.
کتی در دوران دانشکده، بازیکنی موفق بود و دوست داشت اشتیاق و دانش خودش را به نسل بعدی هم منتقل کند. پاییز همان سال، وقتی تمرینهای فوتبال شروع شد، تقریباً ۱۰۰ دختر از ۳۶ تیم دروندانشگاهی ثبتنام کردند.
کتی بهعنوان مربی، همراه با دو کمکمربی، ارزیابی داوطلبان را آغاز کرد.
ورزشکاران بر اساس مهارتهای انفرادی و دانش فنیشان از بازی امتیاز میگرفتند. علاوه بر این، از همه بازیکنان تستهای آمادگی جسمانی نیز گرفته شد.
کتی از نزدیک بودن نمرههای ۱۵ بازیکنی که چهار مربی به آنها نمره بالای ۱۸ داده بودند، تعجب کرده بود. جالب اینجاست که ۱۸ نفر بعدی هم امتیازهای بسیار نزدیک به همی داشتند.
کتی تصمیم گرفت بازیکنهایی را انتخاب کند که همه مربیها درباره سطح عملکرد آنها اتفاق نظر داشتند.
کار بعدی که کتی انجام داد، راهاندازی یک لیگ جدید بهجای مسابقههای دروندانشگاهی بود. چند مربی جدید داوطلب هم پیدا شدند و هیچیک از آن ۱۰۰ نفر حذف نشد.
اما کتی یک رونوشت از نتایج آزمونهای بدنی و نمرههای هر بازیکن را به خودش داد و آنها را تشویق کرد که خودشان را به استانداردهای آزمون بدنی نزدیک کنند.
کتی متوجه شده بود که ارزیابی به اندازه تشویق و پیشرفت اهمیت دارد.
طبق تحقیقاتی که سیگلر و همکاران در سال ۲۰۰۳ انجام دادند، روشهای کتی با راهکارهایی همراستا بود که مربیان خبره و باتجربه آنها را پذیرفته و توصیه کرده بودند.
همین سیستم آموزشی باعث شد که تیم کتی ۱۰ بار بهطور مستقیم قهرمان لیگ دانشگاهی شود.
سلام. من رضا صفیخانی هستم و اینجا پادکست گایتون هال است.
اینجا ما درباره ورزش و هر چیزی که به ورزش ربط دارد صحبت میکنیم. شنیدن این پادکست به ورزشکاران و مربیان ورزشی توصیه میشود.
چرا سنجش و ارزیابی مهم است؟
سنجش و ارزیابی مناسب، اطلاعات کاربردی در اختیار ورزشکار و مربی قرار میدهد؛ اطلاعاتی که میتوانند برای بهبود و ارتقای عملکرد بسیار مفید باشند.
برای اینکه یک روش ارزیابی واقعاً مفید باشد، باید چند معیار اصلی را داشته باشد.
اولین معیار، روایی است. یعنی آزمونی که انتخاب میکنیم باید دقیقاً همان چیزی را اندازهگیری کند که ما قصد سنجش آن را داریم.
برای مثال، اگر بخواهیم توان استقامتی یا آمادگی هوازی یک دونده را ارزیابی کنیم، میتوانیم از آزمون کوپر استفاده کنیم و لازم نیست حتماً او ۴۲ کیلومتر کامل بدود تا درباره وضعیت آمادگیاش اطلاعات بگیریم.
دومین معیار، اعتبار یا پایایی است. یعنی اگر آزمون در شرایط یکسان تکرار شود، باید نتایج مشابهی به ما بدهد و در شرایط مشابه، پاسخهای بسیار متفاوت تولید نکند.
سومین معیار، عینیت است. عینیت را میتوان توافق بین آزمونگرها تعریف کرد.
عینیت در آزمون یعنی چه؟
تصور کنید ۱۰ مربی میخواهند آزمون بارفیکس را از ۱۰۰ ورزشکار بگیرند.
همه مربیها باید دقیقاً بدانند که یک بارفیکس استاندارد چه شرایطی دارد. مثلاً هنگام بالا رفتن، چانه کاملاً از میله عبور کند و هنگام پایین آمدن، آرنجها کاملاً صاف شوند.
یا هر تعریف دیگری که از قبل برای آزمون مشخص شده است، باید برای همه آزمونگرها روشن و یکسان باشد.
اگر این توافق وجود نداشته باشد، ممکن است هر مربی بر اساس برداشت شخصی خودش نمره بدهد و در نتیجه آزمون از عینیت کافی برخوردار نباشد.
ارزیابی فقط نمره دادن نیست
ارزیابی در واقع سنجش اجرا است، و اجرا خودش از مجموعهای از عوامل تشکیل میشود.
ورزشکاران سطح بالا معمولاً باید در تقریباً تمام بخشهای لازم برای رشته ورزشی خود عملکرد خوبی داشته باشند.
هدف از ارزیابی ورزشکاران، سنجیدن عواملی است که به اجرا مربوط میشوند و سپس ارائه بازخورد برای هر یک از آن عوامل.
این عوامل میتوانند درونی یا بیرونی باشند. جذابیت اصلی ارزیابی در این است که به ما اجازه میدهد اثر برنامههای تمرینی را اندازهگیری کنیم.
موفقیت ورزشی فقط به آمادگی بدنی محدود نیست
تمام رشتههای ورزشی تحت تأثیر دامنه وسیعی از عوامل قرار دارند.
ورزشکاران سطح بالا برای موفقیت به ذهن سالم، ویژگیهای فیزیولوژیکی مناسب، مهارتهای تکنیکی، درک تاکتیکی، تواناییهای اجتماعی، مدیریت زمان و بسیاری از مهارتهای دیگر نیاز دارند.
در حوزه آمادگی عضلانی، مربیان باید بتوانند الگوهای حرکتی خاص و مؤلفههای آمادگی بدنی مرتبط با رشته ورزشی خود را شناسایی کنند.
این بخش از آمادگی عضلانی برای هر تیم و هر ورزشکار باید بهصورت اختصاصی ارزیابی شود تا دادههای معناداری از آزمون به دست بیاید.
ارتباط این اپیزود با آمادگی عضلانی
در دو اپیزود قبلی، یعنی «آمادگی عضلانی ۱ و ۲»، با ساختار عضله و مفاهیمی مانند قدرت، استقامت، چابکی و انعطافپذیری آشنا شدیم.
در این قسمت میخواهیم سراغ آزمونهای ارزیابی این تواناییها برویم و اصول انتخاب و طراحی آنها را بررسی کنیم.
با وجود اینکه برای هر رشته ورزشی آزمونهای ارزیابی اختصاصی زیادی وجود دارد و توضیح همه آنها در یکی دو قسمت واقعاً ممکن نیست، تصمیم گرفتم چند مورد از شناختهشدهترین و کاربردیترین اصول و آزمونها را برای شما توضیح بدهم.
این بخش از صحبت من بیشتر برای مربیان ورزشی است.
مربیان باید از مثالها و راهکارهایی که در این یکی دو قسمت گفته میشود، بهعنوان راهنما برای تهیه یک آزمون مناسب برای ورزشکاران خود استفاده کنند.
این مطالب بیشتر جنبه کلی دارند. اگر میخواهید آزمون شما دقیقتر و تخصصیتر باشد، توصیه میکنم تستهای ارزیابی اختصاصی رشته ورزشی خودتان را هم پیدا و بررسی کنید.
چهار ویژگی اصلی یک آزمون خوب
زمانی که آمادگی عضلانی ویژه یک ورزش شناسایی شد، باید آزمونهای مناسب انتخاب یا طراحی شوند.
وقتی میخواهید یک آزمون را طراحی یا انتخاب کنید، باید چهار ویژگی اصلی را در نظر بگیرید:
- روایی
- پایایی
- عینیت
- مناسب بودن برای گروه هدف
مهمترین جنبه هر آزمون، روایی آن است. یعنی آیا این آزمونی که داریم میگیریم، همان نتیجهای را به ما میدهد که میخواهیم؟
اکثر مربیان از آزمونهایی استفاده میکنند که بهطور عمومی بهعنوان آزمونهای مطلوب پذیرفته شدهاند؛ مثل آزمونهای آزمایشگاهی برای اندازهگیری آمادگی هوازی یا همان VO2maxVO_2\max.
بعضی از این آزمونها به دلیل ارتباط نزدیک با عملکرد، میتوانند تا حدی پیشبینیکننده عملکرد هم باشند.
مسئله اصلی این است که مربی بتواند از آزمون، همان اطلاعاتی را به دست بیاورد که واقعاً به آنها نیاز دارد.
خوشبختانه روایی بسیاری از آزمونهای رایج امروزی مشخص شده است.
پایایی آزمون
اعتبار یا پایایی، همان قابلیت تکرار آزمون است.
یک آزمون زمانی پایا محسوب میشود که اگر آن را در دو روز نزدیک به هم و در شرایط مشابه اجرا کنید، نتایج تقریباً مشابهی به دست بدهد و اختلاف چشمگیری بین آنها وجود نداشته باشد.
البته هیچ آزمونی هر بار دقیقاً بهصورت یکسان تکرار نمیشود؛ چون بدن انسان، شرایط محیطی، خستگی، انگیزه و عوامل دیگر همیشه تا حدی تغییر میکنند.
اما مربی باید فقط از آزمونهایی استفاده کند که وقتی در بازههای کوتاهمدت و تحت شرایط کنترلشده اجرا میشوند، نتایج نسبتاً ثابتی ارائه دهند.
عینیت و جهتگیری در ارزیابی
عینیت یعنی توانایی جدا کردن نمرهگذاری از قضاوت شخصی و موفقیتهای مستقل.
اجازه بدهید یک مثال بزنم.
ورزشکاری را تصور کنید که میخواهد یک پرش عمودی کنار دیوار انجام دهد.
داور اول روبهروی او و روی یک صندلی نشسته است. داور دوم در جای دیگری ایستاده که دید کاملتری به محل تماس دست با دیوار دارد.
وقتی ورزشکار میپرد و بالاترین نقطه را لمس میکند، داور اول بهدلیل زاویه دید نامناسب ممکن است ارتفاع لمسشده را چند سانتیمتر بالاتر یا پایینتر ببیند.
اما داور دوم، چون دید بهتری دارد، میتواند عدد دقیقتری را اعلام کند.
همین اختلاف زاویه دید ممکن است در نتیجه آزمون اختلال ایجاد کند.
حالا تصور کنید یک داور سوم هم وجود دارد که مربی همان ورزشکار است. ممکن است این مربی، آگاهانه یا ناآگاهانه، بخواهد رکورد شاگرد خودش را کمی بهتر از واقعیت ثبت کند. به این اتفاق جهتگیری یا سوگیری گفته میشود.
چگونه عینیت آزمون را بیشتر کنیم؟
برای افزایش عینیت آزمون، باید تعریف روشن و روش نمرهگذاری ثابتی برای هر آزمون داشته باشید.
اگر قرار است از زمانسنج استفاده کنید، مطمئن شوید که همه داورها بهخوبی بلدند از آن استفاده کنند.
تا جایی که ممکن است، ناظرها و آزمونگرهایی را انتخاب کنید که علاقه شخصی یا وابستگی خاصی به ورزشکار مشخصی نداشته باشند.
توصیه من این است که اگر امکانش وجود دارد، از افرادی استفاده کنید که ورزشکاران را شخصاً نمیشناسند. این کار احتمال سوگیری را کمتر میکند.
ملاکهای یک آزمون خوب
همانطور که گفتم، یکی از مهمترین اهداف ارزیابی ورزشکاران، سنجش پیشرفت آنهاست.
برای این کار، ۱۱ معیار پایه وجود دارد که یک آزمون خوب بهتر است همه یا دستکم بخش بزرگی از آنها را داشته باشد.
۱. مرتبط بودن
آیا آزمون، عاملی را اندازهگیری میکند که واقعاً در موفقیت ورزشکار مؤثر است؟
اگر آزمون شما ارتباطی با نیاز واقعی رشته ورزشی نداشته باشد، حتی اگر دقیق هم باشد، ارزش عملی زیادی نخواهد داشت.
۲. عینیت
آیا آزمون به شکل عینی نمرهگذاری شده است؟
یعنی آیا اگر دو آزمونگر مختلف آزمون را اجرا کنند، به نتایج مشابهی میرسند؟
۳. ویژگی یا اختصاصی بودن
آیا آزمون برای رشته ورزشی موردنظر مناسب است و تکنیک صحیح همان رشته را میسنجد؟
هرچه آزمون اختصاصیتر باشد، احتمال اینکه اطلاعات مفیدتری درباره عملکرد واقعی ورزشکار به ما بدهد بیشتر میشود.
۴. تناسب
آیا سختی، مهارت، قدرت، سرعت یا مسافت آزمون با سن و سطح توانایی ورزشکار متناسب است؟
یک آزمون خوب باید با سطح فرد هماهنگ باشد؛ نه آنقدر سخت که بیمعنا شود و نه آنقدر ساده که چیزی را نشان ندهد.
۵. منحنی یادگیری
آیا آزمون دارای منحنی یادگیری است؟
اگر پاسخ مثبت است، آیا ورزشکاران قبل از آزمون فرصت کافی برای تمرین و آشنایی با نحوه اجرای آن داشتهاند یا نه؟
اگر ورزشکار نحوه انجام آزمون را بلد نباشد، نتیجه ممکن است بیشتر از اینکه بازتاب توانایی بدنی او باشد، نشاندهنده ناآشنایی با خود آزمون باشد.
۶. شباهت به بازی
آیا آزمون، محرکها و شرایطی شبیه به بازی یا مسابقه را در خود دارد؟
آیا میتوان آزمون را با شدتی نزدیک به شرایط واقعی اجرا کرد؟
هرچه شباهت آزمون به موقعیتهای واقعی رشته ورزشی بیشتر باشد، کاربرد آن هم بیشتر خواهد بود.
۷. معناداری
آیا نتایج آزمون برای مربی معنا و کاربرد دارند؟
اگر عددی به دست میآورید اما نمیدانید باید با آن چه کنید، آن آزمون احتمالاً از نظر عملی چندان مفید نیست.
۸. امکان اجرای انفرادی
آیا میتوان آزمون را بهصورت انفرادی هم اجرا کرد؟
این ویژگی در بعضی شرایط مهم است؛ بهویژه زمانی که مربی بخواهد وضعیت یک ورزشکار خاص را دقیقتر بررسی کند.
۹. سادگی
آیا آزمون ساده، روشن و قابل فهم است؟
آزمونهای بیش از حد پیچیده، هم اجرای سختتری دارند و هم احتمال خطا در آنها بیشتر است.
۱۰. رقابتی بودن
آیا آزمون، ورزشکاران را به چالش میکشد؟
در بعضی موارد، وجود عنصر رقابت میتواند باعث شود ورزشکار تلاش واقعیتری از خود نشان دهد و نتیجه به عملکرد مسابقه نزدیکتر شود.
۱۱. حساسیت
آیا آزمون میتواند تغییرات کوچک اما مهم تمرینی را تشخیص دهد؟
یک آزمون خوب باید آنقدر حساس باشد که بتواند تفاوتهای کوچک اما واقعی در پیشرفت ورزشکار را نشان دهد؛ تفاوتهایی که ممکن است از نظر آماری و تمرینی ارزشمند باشند.
جمعبندی
برای اجرای مناسب یک آزمون، مربی باید اصولی را که توضیح دادم با دقت بررسی کند و اگر ابهامی وجود دارد، قبل از اجرای آزمون آن را برطرف کند.
ارزیابی خوب فقط به گرفتن یک نمره ختم نمیشود. ارزیابی خوب باید به تصمیمگیری بهتر، طراحی تمرین مؤثرتر، بازخورد دقیقتر و در نهایت پیشرفت واقعی ورزشکار کمک کند.
پایان اپیزود
ممنونم که تا پایان این اپیزود همراه من بودید.
اگر از این قسمت خوشتان آمده است، لطفاً آن را با دوستانتان به اشتراک بگذارید.
امیدوارم همیشه سلامت باشید و ورزش بخشی از عادتهای روزانهتان باشد.
من رضا هستم؛ اینجا گایتون هال.
این قسمت درباره اصول سنجش و ارزیابی آمادگی جسمانی، ویژگیهای یک آزمون خوب و معیارهای انتخاب آزمونهای مناسب برای ورزشکاران بود.
